Τί λέει η μουσική που αγαπάμε για εμάς

Τί λέει η μουσική που αγαπάμε για εμάς

Ποιοι είμαστε; Το ερώτημα που διακαώς προσπαθούμε όλοι να απαντήσουμε. Μας αρέσει πολύ να ψάχνουμε τον εαυτό μας στο περιβάλλον μας. «Αν ήσουν γεύση παγωτού, ποια γεύση θα ήσουν;» (καραμέλα). Ή, όπως μια φίλη με είχε ρωτήσει, «Αν ήμουν χρώμα, τί χρώμα θα ήμουν;» Νομίζω πως της είχα απαντήσει πορτοκαλί με μωβ πουά, ωστόσο αυτές οι οριακά «παιδιάστικες» ερωτήσεις δεν έχουν καθόλου εύκολη απάντηση. Βασίζονται στην υπόθεση πως στοιχεία όπως η γεύση, το χρώμα, η οσμή κ.λπ. μοιράζονται κοινές, βαθύτερες αισθητικές ποιότητες με γνωρίσματα της προσωπικότητας μας. Συνήθως έχουμε ένα βαθμό συνείδησης των όσων μας κάνουν αυτό που (πιστεύουμε ότι) είμαστε – των αξιών, προτιμήσεων, στάσεων μας – και χρησιμοποιούμε αυτήν τη γνώση για να κατευθύνουμε αναλόγως τη συμπεριφορά μας. Η ίδια, ωστόσο, είναι αποτέλεσμα συνειδητής έλλογης σκέψης πολύ λιγότερο συχνά από ό,τι ίσως νομίζουμε: Συνήθειες, ασυνείδητα κίνητρα, συναισθηματικές ανάγκες, μηχανισμοί άμυνας, ιδιοσυγκρασιακές τάσεις, εσφαλμένες εντυπώσεις, πολιτισμικές πλαισιώσεις…(ας σταματήσω εδώ) κινούν επίσης τα νήματα του τρόπου που λειτουργούμε. Είναι δυνατό να έχουμε ανά πάσα στιγμή επίγνωση όλου αυτού του ψυχολογικού φορτίου πριν σχεδιάσουμε την επόμενή μας κίνηση; Μέχρι τη δημιουργία ενός αλγορίθμου που θα το κάνει αυτό ως εξατομικευμένος ψυχολογικός σύμβουλος διαθέσιμος ανάμεσα στις εφαρμογές του κινητού μας στο *μέλλον*, μπορούμε ακόμα να χρησιμοποιούμε τη θεωρία της αυτοαντίληψης (self- perception theory, Bem).

Η θεωρία αυτή λέει πως αποκτάμε γνώση για τον εαυτό μας όχι μέσα από ενδοσκόπηση, αλλά αντίστροφα: παρατηρώντας πρώτα το τί κάνουμε κι έπειτα, ερμηνεύοντας τις πράξεις μας με όρους εσωτερικών χαρακτηριστικών. Αυτό συμβαίνει και όταν επιλέγω άρωμα βανίλιας και όχι εσπεριδοειδών και μετά αναρωτιέμαι «Τί σημαίνει αυτό για μένα;» Από την άλλη, είναι σκόπιμη αυτή «ψυχολογιοποίηση» και της παραμικρής λεπτομέρειας των προτιμήσεων και της συμπεριφοράς μας, με τη λογική «Αν Α, τότε Β»; Η ανθρώπινη συμπεριφορά δε μπορεί να χωρέσει σε τέτοιους απλοϊκούς συλλογισμούς, ούτε οι άνθρωποι να ταξινομηθούν σε κουτάκια. Ας επιστρέψουμε όμως στην ερώτηση «τί σημαίνει αυτό για μένα», αναφερόμενοι αυτή τη φορά…στη μουσική! Η αναπαράσταση που  αγαπάμε να έχουμε για τη μουσική που μας αρέσει να ακούμε είναι ως καθρεπτίζουσα του ψυχισμού μας, των βαθύτερων ποιοτήτων μας, ως «παράθυρο στο ασυνείδητο» μας. Πόση αλήθεια έχει αυτή η ομολογουμένως δελεαστική ποπ πεποίθηση; Μπορεί κανείς να καταλάβει πράγματα για την ταυτότητα του κρίνοντας από το μουσικό του γούστο;

Μετά από δεκαετίας έρευνας πάνω σε αυτό το ερώτημα, η απάντηση παραμένει νεφελώδης. Οι μέχρι στιγμής ευρεθείσες σχέσεις μεταξύ χαρακτηριστικών προσωπικότητας και μουσικών ειδών είναι απλώς συσχετιστικές, κι αυτές αντικρουόμενες και αδύναμες έως αμελητέες. Υπάρχουν ωστόσο μερικά λίγο πιο διαυγή σημεία στο χώρο. Προτίμηση για χέβι μέταλ, ροκ και ραπ έχουν συνδεθεί με υψηλό «sensation seeking”, ένα χαρακτηριστικό που αναφέρεται στην επιθυμία για ψυχοφυσιολογική διέγερση. Ένα άλλο χαρακτηριστικό προσωπικότητας, η «Δεκτικότητα σε Εμπειρίες» (Openess to Expererience: περιγράφει το βαθμό του εύρους, βάθους, πολυπλοκότητας της εσωτερικής και καθημερινής ζωής του ατόμου) έχει συνδεθεί με «στοχαστικά» και «σύνθετα» μουσικά είδη, όπως η κλασική, η τζαζ και η αβάντ- γκαρντ, αλλά και με όλα σχεδόν τα στυλ μουσικής εν γένει, κάτι που πιθανόν δείχνει ότι άνθρωποι με έντονο το στοιχείου αυτό είναι πιο ενθουσιώδεις ακροατές μουσικής γενικότερα και ικανοί να εκτιμήσουν διαφορετικά ηχητικά περιβάλλοντα. Η σόουλ, ποπ, R&B, φανκ, ηλεκτρόνικ, μουσικά είδη που περιγράφονται ως ανεβαστικά, ενεργητικά και με έντονο ρυθμό, συνδέονται με τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας «Εξωστρέφεια», «Συνεργατικότητα» (“Agreeableness”: ποιότητες όπως η εμπιστοσύνη, η αξιοπιστία, η ενσυναίσθηση..), και «Ευσυνειδησία» (οργανωτικότητα, προσανατολισμός προς στόχους, ευθύτητα…) Όπως προαναφέρθηκε, εντούτοις, ο ερευνητικός αυτός χώρος μαστίζεται από μεθοδολογικά προβλήματα, καθότι η μουσική έχει ιδιαίτερα πολλά υποκειμενικά στοιχεία από τη φύση της ως ερέθισμα, αλλά και εξαιτίας ασυμφωνιών ως προς τον τρόπο μέτρησης της ίδιας και της προσωπικότητας. Η πραγματική εικόνα πρέπει να είναι πολύ πιο σύνθετη, αλλιώς εγώ θα έπρεπε να συμπεράνω ότι όταν τη μία στιγμή ζω το δράμα του Ρέκβιεμ του Μότσαρτ και την επόμενη χορεύω Dua Lipa απολαμβάνοντας και τα δύο εξίσου, είμαι ψυχολογικά ανισσόροπη( ; )

Αν οι μουσικές μας προτιμήσεις αντανακλούν σε τόσο ελάχιστο βαθμό την προσωπικότητα μας, από τί εξαρτώνται, αντιθέτως; Όπως και για κάθε σχεδόν συμπεριφορά, η ψυχολογία απαντά «από μία σύνθετη αλληλεπίδραση παραγόντων», εν προκειμένω των χαρακτηριστικών της μουσικής, του ακροατή, αλλά και της εκάστοτε συνθήκης όπου επιλέγει να την ακούσει. Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι πώς αντιλαμβάνεται υποκειμενικά τη μουσική ο ακροατής τη δεδομένη στιγμή, κάτι που εξαρτάται πάλι από ένα σωρό πράγματα. Η λεγόμενη λειτουργική προσέγγιση, ως προς τους λόγους που οι άνθρωποι προτιμούν διαφορετικά είδη μουσικής, υποστηρίζει ότι αναπτύσσεται μια προτίμηση για κάποιο μουσικό είδος επειδή αυτό έχει αποδειχτεί «χρήσιμο» για το άτομο κάποια στιγμή στη ζωή του. Εδώ θίγεται το ερώτημα του γιατί ακούμε μουσική γενικά: για λόγους συναισθηματικής ρύθμισης, έκφρασης και επικοινωνίας των αξιών, πεποιθήσεων, ελπίδων, αναγκών μας σε άλλους, και «επιβεβαίωσης» όσων νιώθουμε και σκεφτόμαστε, με τη μουσική να μας βοηθά να επεξεργαστούμε και αναγνωρίσουμε εσωτερικές μας αναταραχές.

Η προσωπικότητα, λοιπόν, μάλλον μπορεί να προβλέψει όχι τί μουσικά είδη αρέσουν σε κάποιον, αλλά πώς αυτά τον εξυπηρετούν υπό διαφορετικές συνθήκες. Φυσικά παίζει ρόλο και η οικειότητα ή μη με ένα μουσικό είδος ή καλλιτέχνη ή τραγούδι, η οποία συνεπάγεται και ανάλογους συνειρμούς και εμπειρίες, που αργότερα γίνονται μνήμη, οπότε ακούμε τα ίδια τραγούδια για να μεταφερθούμε νοητικά ξανά στον χώρο όπου δημιουργήθηκαν. Ακόμα και το «φαινόμενο της απλής έκθεσης» παίζει τον ρόλο του: είναι πιο πιθανό να μας αρέσει κάτι μόνο και μόνο επειδή το έχουμε ακούσει επανειλημμένα, άρα εξοικειωνόμαστε με αυτό, και οι άνθρωποι πάντα επιζητούν το οικείο.

Λάτρεις της μουσικής, αν απογοητευτήκατε μετά από αυτήν την απομυθοποίηση… το γιατί ακούμε μουσική αλλά και τι είναι η προσωπικότητα θα απασχολούν για πολύ ακόμα την ψυχολογική έρευνα. Προς το παρόν, είμαστε ελεύθεροι να ακούμε ό,τι θέλουμε και να είμαστε όποιοι θέλουμε.

 

Παραπομπές
1. Schäfer, T., & Mehlhorn, C. (2017). Can personality traits predict musical style preferences? A meta-analysis. Personality and Individual Differences, 116, 265-273.
2. Greenberg, D. M., Kosinski, M., Stillwell, D. J., Monteiro, B. L., Levitin, D. J., & Rentfrow, P. J. (2016). The song is you: Preferences for musical attribute dimensions reflect personality. Social Psychological and Personality Science, 7(6), 597-605.

Εγγραφείτε!
Ενημερώστε με για...
guest
0 Σχόλια
Inline Feedbacks
Δείτε όλα τα σχόλια
Μοιραστείτε αυτό το κείμενο
Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on tumblr
Share on email
σχετικα κειμενα
Jeronimo

Η μάστιγα των reality shows

Μια τάση που φαίνεται να αποκτά όλο και περισσότερη δημοτικότητα, κυρίως τώρα, την περίοδο του “εγκλεισμού”,  είναι η παρακολούθηση ενός ψυχαγωγικού προγράμματος στην τηλεόραση, κάποιας σειράς ή ταινίας.  Πράγματι, το πλήθος των διαθέσιμων εκπομπών που προσφέρει η κρατική ή ιδιωτική τηλεόραση στις μέρες μας αφήνει τους τηλεθεατές να εναλλάσσουν διαρκώς τα κανάλια, σε

Διαβάστε περισσοτερα >
Squidlisa

Το Παράθυρο

Σύννεφο μακρινό Δώσ’ μου φυλαχτό Έρωτα χάρτινο Δώσ’ μου να πονώ Όνειρο λάφυρο Άνθος θαλερό, ζεστό Σκέπασε τ’ άδικο Φέρε το πρωί στη γη Μη χαθείς

Διαβάστε περισσοτερα >

jakoda loskia & joya sioh

Ποιες είμαστε

Είμαστε 2 φοιτήτριες που αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε τη σελίδα αυτή ώστε να έχουν τα γραπτά και η λογοτεχνία, που αγαπάμε, έναν τόπο. Θα μας δείτε να κυκλοφορούμε με τα ψευδώνυμα Jakoda Loskia και Joya Sioh.
Φυσικά, αυτό δε θα είχε γούστο αν δεν συμμετείχατε κι εσείς. Επισκεφτείτε τη σελίδα “Σχετικά με εμάς” για να μάθετε περισσότερα.

Τα αγαπημένα μας
ακουστε μασ

το ραδιόφωνό μας

Περιηγηθείτε